Việc lắp đặt cáp điện trong hệ thống Thang máng cáp tiêu chuẩn IEC (Cable Management Systems) tuân thủ theo các tiêu chuẩn quốc tế IEC (đặc biệt là IEC 61537 về hệ thống quản lý cáp, kết hợp với IEC 60364 về lắp đặt thiết bị điện và các tiêu chuẩn liên quan đến chủng loại cáp) nhằm đảm bảo an toàn kỹ thuật, khả năng tản nhiệt và độ bền cơ học.

Cụ thể theo bộ tiêu chuẩn quốc tế IEC 61537, các thành phần này được phân loại chi tiết bao gồm:
- Cable ladder systems (Hệ thống thang cáp)
- Cable tray systems (Hệ thống khay cáp)
- Cable channel systems (Hệ thống máng cáp điện kín)
- Support structures / Brackets (Hệ thống giá đỡ, quang treo, tay đỡ…)
Dưới đây là các nguyên tắc và quy định quan trọng khi thiết kế và thi công lắp đặt cáp trong thang máng cáp theo chuẩn IEC:
- 1. Tiêu chuẩn về lựa chọn hệ thống thang máng cáp (IEC 61537)
- 4. Cách nối đất bảo vệ thực tế trong công trình
- 2. Nguyên tắc sắp xếp và bố trí cáp trong thang máng
- 3. Quy định về cố định và chằng buộc cáp
- 4. Yêu cầu về khoảng cách giá đỡ và phụ kiện chuyển hướng
- 5. Kiểm tra trước khi đưa vào vận hành
- 6. Những tiêu chuẩn nên đưa vào bộ tài liệu kỹ thuật
1. Tiêu chuẩn về lựa chọn hệ thống thang máng cáp (IEC 61537)
1.1 Tải trọng an toàn (SWL – Safe Working Load):
Thang máng cáp phải được phân loại và kiểm tra khả năng chịu lực theo IEC 61537 để đảm bảo chịu được tổng trọng lượng của cáp, lực tác động dự phòng và các yếu tố ngoại cảnh.
Theo tiêu chuẩn IEC 61537 – Cable tray systems and cable ladder systems, tải trọng an toàn của thang cáp, máng cáp không được xác định chỉ bằng chiều dày tôn hay kích thước tiết diện.
Tiêu chuẩn đánh giá khả năng chịu tải của hệ thống thang máng cáp, trong đó có các yếu tố:
- Tải trọng phân bố đều (UDL – Uniformly Distributed Load).
- Khoảng cách giữa các điểm đỡ (Support Span).
- Độ võng của thang/máng cáp.
- Khả năng chịu tải của thanh ngang, đáy, thành bên.
- Ảnh hưởng của mối nối và vị trí nối.
- Điều kiện thử nghiệm và hệ số an toàn.
Điểm quan trọng: SWL không phải một con số cố định cho mọi loại thang máng cáp. Cùng một sản phẩm, tải trọng cho phép có thể khác nhau đáng kể khi thay đổi khoảng cách gối đỡ.
1.1.1 IEC 61537 quy định SWL như thế nào?
SWL được định nghĩa là tải trọng tối đa có thể tác dụng an toàn trong điều kiện sử dụng bình thường.
Theo IEC 61537:2006, phương pháp xác định SWL cho thang/máng cáp dựa trên hai điều kiện chính:
| Điều kiện | Yêu cầu |
|---|---|
| Độ võng tại tải SWL | Không vượt quá L/100 |
| Hệ số an toàn chống phá hủy | 1,7 |
| Kiểu tải | Tải phân bố đều UDL |
| Khoảng cách gối đỡ | Phải xác định rõ |
| Mối nối | Vị trí nối ảnh hưởng kết quả |
1.1.2 Cách hiểu tải trọng SWL
Giả sử nhà sản xuất công bố:
Ví dụ minh họa: tải trọng 100 kg/m
Tải trọng phân bố đều cho phép của thang cáp tại khoảng cách gối đỡ 1,5 m.
Tổng tải trên một nhịp: 100 x 1.5 = 150kg
Đây là tải phân bố trên toàn nhịp, không phải tải tập trung tại giữa nhịp.
Nếu tải trọng được công bố là 100 kg/m tại span 1,5 m thì không thể tự động kết luận rằng sản phẩm cũng chịu được 100 kg/m tại span 2 m.
Đặc biệt, không nên lấy tải phá hủy rồi chia cho một hệ số bất kỳ để công bố SWL nếu chưa thực hiện phép thử theo tiêu chuẩn.
1.1.3 IEC có quy định bảng tải trọng cố định không?
Không có một bảng SWL chung áp dụng cho tất cả sản phẩm.
Nhà sản xuất cần xác định tải trọng cho từng cấu hình thực tế, ví dụ:
| Chiều rộng | Chiều cao | Dày tôn | Span | SWL |
|---|---|---|---|---|
| 300 mm | 100 mm | 1,5 mm | 1,5 m | Theo thử nghiệm |
| 400 mm | 100 mm | 1,5 mm | 1,5 m | Theo thử nghiệm |
| 600 mm | 100 mm | 1,5 mm | 1,5 m | Theo thử nghiệm |
| 600 mm | 100 mm | 2,0 mm | 2,0 m | Theo thử nghiệm |
Các con số ở trên chỉ là cấu hình ví dụ, không phải bảng tải đã được IEC chứng nhận.
1.1.4 Áp dụng cho sản phẩm thang máng cáp sản xuất
Với sản phẩm thang/máng cáp thép, cần tách biệt các đại lượng:
- SWL: Tải trọng sử dụng an toàn, thường tính bằng N/m hoặc kg/m.
- Breaking load: Tải trọng phá hủy.
- Deflection: Độ võng tại tải SWL.
- Span: Khoảng cách giữa tâm hai gối đỡ.
- Safety factor: Hệ số an toàn.
Tải trọng cáp thực tế phải bao gồm trọng lượng cáp, phụ kiện và các tải trọng bổ sung liên quan.
1.2 Bề mặt và vật liệu:
Không được có các cạnh sắc, gờ thô ráp hoặc ba-via có thể làm rách vỏ hoặc trầy xước lớp cách điện của cáp khi kéo và cố định.
IEC 61537 quy định các yêu cầu đối với hệ thống thang cáp và máng cáp, bao gồm vật liệu chế tạo, khả năng chống ăn mòn và phương pháp thử nghiệm.
Điểm cần phân biệt:
- Vật liệu nền: thép, inox, nhôm…
- Lớp phủ bề mặt: mạ kẽm, sơn, lớp phủ hữu cơ…
- Khả năng chống ăn mòn: được đánh giá theo yêu cầu và phép thử của tiêu chuẩn.
- Tải trọng SWL: không được xác định chỉ dựa trên loại vật liệu hay lớp phủ.
1.2.1 Vật liệu thông dụng của thang máng cáp tiêu chuẩn:
| Vật liệu / xử lý bề mặt | Tên tiếng Anh |
|---|---|
| Tôn mạ kẽm điện phân | Electro-galvanized steel |
| Tôn mạ kẽm trước khi gia công | Pre-galvanized steel |
| Mạ kẽm nhúng nóng sau gia công | Hot-dip galvanized after fabrication |
| Thép sơn tĩnh điện | Steel with organic coating |
| Inox 304 | Stainless steel 1.4301 / AISI 304 |
| Inox 316L | Stainless steel 1.4404 / AISI 316L |
| Hợp kim nhôm | Aluminium alloy |
| Thép phủ kẽm và sơn | Metallic and organic coating |
Lưu ý: IEC không quy định rằng tất cả thang máng cáp bắt buộc phải dùng một loại vật liệu cụ thể. Nhà sản xuất phải khai báo đặc tính của sản phẩm và cấp chống ăn mòn tương ứng.
1.2.2 Cấp chống ăn mòn của bề mặt
IEC 61537:2023 sử dụng các bảng phân loại theo từng nhóm vật liệu. Với những lớp phủ không được liệt kê, có thể phân loại dựa trên thử nghiệm phun muối trung tính NSS theo ISO 9227.
Đối với sản phẩm của The Sun, chúng tôi sàn xuất các sản phẩm như sau:
| Sản phẩm | Vật liệu | Bề mặt |
|---|---|---|
| Máng cáp | Thép carbon | Sơn tĩnh điện |
| Máng cáp | Thép mạ kẽm | Pre-galvanized |
| Thang cáp | Thép carbon | Hot-dip galvanized |
| Máng lưới | Thép carbon | Mạ kẽm điện phân |
| Thang/máng cáp | Inox 304 | Không phủ |
| Thang/máng cáp | Inox 316L | Không phủ |
| Thang/máng cáp | Hợp kim nhôm | Không phủ |
Lưu ý: Cần phân biệt tiêu chuẩn sản phẩm IEC 61537 với tiêu chuẩn xử lý bề mặt như ISO 1461 và tiêu chuẩn thử nghiệm ăn mòn ISO 9227.
1.3 Độ dẫn điện và nối đất bảo vệ (IEC 60364-5-54):
Đây là một yêu cầu rất quan trọng đối với hệ thống thang cáp, máng cáp điện trong công trình M&E.
Cần phân biệt hai chức năng:
- Tính liên tục điện (Electrical continuity): Các đoạn thang/máng cáp phải có khả năng dẫn điện liên tục qua mối nối.
- Nối đất bảo vệ (Protective bonding – PE): Hệ thống thang/máng cáp kim loại phải được liên kết với hệ thống nối đất bảo vệ để tạo đường dẫn dòng điện sự cố.
Một hệ thống có thể đạt yêu cầu cơ khí về tải trọng SWL nhưng vẫn không đạt yêu cầu về tính liên tục điện hoặc nối đất bảo vệ.
Theo cập nhật mới của IEC 61537, bản thân hệ thống thang máng cáp kim loại (nếu đủ tiết diện và đạt tiêu chuẩn liên kết cơ khí) có thể được sử dụng hoặc tích hợp như một phần của đường dẫn nối đất bảo vệ (Protective Earth – PE), đồng thời toàn bộ tuyến thang máng bắt buộc phải được nối đất xuyên suốt.
1.3.1 Giới hạn điện trở / trở kháng theo IEC
Theo Điều 11.1.2 của IEC 61537:2023, hệ thống công bố có đặc tính liên tục điện phải đáp ứng các giới hạn thử nghiệm:
| Qua mối nối Joint impedance | ≤ 50 mΩ |
| Trên chiều dài thang/máng Impedance per metre | ≤ 50 mΩ/m |
| Đầu nối đất PE Earthing terminal connection | ≤ 50 mΩ |
Điều kiện thử nghiệm điện liên tục dùng dòng điện xoay chiều 25 A ± 1 A, tần số 50–60 Hz, điện áp nguồn không tải không quá 12 V.
Lưu ý: mΩ là milliohm, bằng 0,001 Ω. Đây là phép thử trở kháng, không nên nhầm với phép đo điện trở nối đất bằng cọc tiếp địa.
1.3.2 Khi nào thang/máng cáp được phép làm dây PE?
Đây là nội dung đặc biệt đáng chú ý trong IEC 61537:2023, Phụ lục C – Protective Earth (PE) Function.
Nếu nhà sản xuất công bố thang/máng cáp có chức năng PE, hệ thống phải đáp ứng các yêu cầu bổ sung:
- Tiết diện đồng tương đương tối thiểu của hệ thống không nhỏ hơn 4 mm².
- Phải chịu được dòng sự cố chạm đất trong thời gian tối đa 5 giây.
- Không được gây tăng nhiệt độ làm hư hỏng cáp lắp bên trong.
- Mối nối giữa các thành phần phải hiệu quả, tin cậy và an toàn trong suốt tuổi thọ công trình.
- Phải xác định khả năng chịu dòng sự cố dựa trên tiết diện đồng tương đương, chiều dài hệ thống và thiết bị bảo vệ.
Không được sử dụng thang/máng cáp làm dây PEN (dây kết hợp trung tính và bảo vệ), hoặc trong hệ thống có dòng điện chạy liên tục trên đường PE.
4. Cách nối đất bảo vệ thực tế trong công trình

Đối với thang máng cáp thép nguyên tắc triển khai như sau:

Các lưu ý khi lắp đặt:
- Dùng đầu nối PE chuyên dụng, đảm bảo tiếp xúc điện với kim loại nền.
- Với lớp sơn tĩnh điện, phải có giải pháp tiếp xúc điện được thiết kế phù hợp; không mặc định rằng bulông xuyên qua lớp sơn sẽ tạo tiếp xúc tốt.
- Tại mối nối thang/máng, nếu bộ nối không được xác nhận đạt yêu cầu liên tục điện thì cần sử dụng dây nối đẳng thế (bonding jumper).
- Không sử dụng nắp thang/máng tháo rời làm thành phần của đường dẫn PE.
- Liên kết điện các phụ kiện như co, T, giảm, đoạn chuyển hướng theo cấu hình đã được xác nhận.
IEC 61537:2023 cũng yêu cầu kiểm tra định kỳ bằng quan sát và kiểm tra tính liên tục điện để phát hiện ăn mòn hoặc mối nối lỏng; khoảng thời gian không quá 5 năm khi hệ thống được sử dụng làm PE.
2. Nguyên tắc sắp xếp và bố trí cáp trong thang máng
Đối với hệ thống thang cáp, máng cáp điện, việc bố trí cáp không chỉ nhằm gọn gàng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến:
- Khả năng tải dòng điện và nhiệt độ làm việc của cáp.
- Khả năng tản nhiệt.
- Nhiễu điện từ giữa các mạch.
- An toàn khi vận hành, bảo trì.
- Tải trọng cơ học tác dụng lên thang/máng cáp.
IEC 61537 không đưa ra một sơ đồ bố trí cáp duy nhất áp dụng cho mọi công trình. Các nguyên tắc bố trí thực tế còn phụ thuộc vào loại cáp, điện áp, dòng tải, môi trường và yêu cầu EMC.
2.1 Phân nhóm cáp
- Cáp đi trong thang máng phải được phân loại rõ ràng thành từng nhóm (ví dụ: cáp động lực trung thế, cáp hạ thế, cáp điều khiển, cáp tín hiệu/weak current) để tránh hiện tượng nhiễu điện từ (EMC).
- Nguyên tắc bố trí đề xuất:
| Nhóm cáp | Cách bố trí |
| Cáp động lực 3 pha | Một nhóm riêng |
| Cáp cấp nguồn biến tần | Tách khỏi cáp điều khiển |
| Cáp điều khiển PLC | Nhóm riêng |
| Cáp tín hiệu analog 4–20 mA | Ưu tiên tách riêng, dùng cáp chống nhiễu |
| Cáp truyền thông RS485, Ethernet | Bố trí riêng hoặc có vách ngăn |
| Cáp an toàn, báo cháy | Theo yêu cầu hệ thống và quy chuẩn áp dụng |
2.2 Khoảng cách giữa các tuyến cáp khác cấp điện áp:
- Cáp trung thế và hạ thế nên được đặt ở các tuyến thang máng riêng biệt hoặc có vách ngăn kim loại nối đất ở giữa.
- Tránh đi chung cáp tín hiệu nhạy cảm với cáp động lực công suất lớn để ngăn ngừa nhiễu.
- IEC có bắt buộc khoảng cách giữa cáp nguồn và cáp tín hiệu không?
- Không có một khoảng cách cố định duy nhất áp dụng cho mọi loại cáp.
- IEC 60364-5-52:2024, Điều 528.1, đề cập việc phân tách hệ thống dây dẫn khi có các mạch điện áp khác nhau. Việc phân tách có thể thực hiện bằng:
- Cáp được cách điện phù hợp với điện áp cao nhất hiện diện.
- Vách ngăn trong hệ thống máng cáp.
- Một hệ thống máng/ống riêng biệt.
2.3 Mật độ chiếm chỗ (Space Factor):
- Theo khuyến nghị kỹ thuật chung trong hệ thống IEC, diện tích chiếm chỗ của cáp bên trong thang máng thường không nên vượt quá 40% – 50% tiết diện lòng máng để chừa không gian cho cáp tản nhiệt, tránh hiện tượng quá nhiệt gây suy giảm tuổi thọ cách điện.
- Đối với máng cáp kín (cable tray có nắp), hệ số chiếm chỗ cần thấp hơn so với thang cáp hở (cable ladder) do khả năng thoát nhiệt kém hơn.
3. Quy định về cố định và chằng buộc cáp
3.1 Cố định cáp:
3.1.1 Cáp trong thang máng cáp nằm ngang

Với cáp đi ngang:
- Cáp có thể được xếp tự do trên máng nếu điều kiện lắp đặt cho phép.
- Khi cần giữ cáp đúng vị trí, sử dụng dây rút, đai buộc hoặc kẹp cáp phù hợp.
- Không buộc quá chặt làm biến dạng lớp vỏ cáp.
- Tại các vị trí chuyển hướng, đầu cuối và gần thiết bị, cần có biện pháp chống xê dịch, tránh truyền lực kéo vào đầu đấu nối.
- Cáp một lõi cần xem xét lực điện động do dòng ngắn mạch; không chỉ dựa vào dây rút thông thường.
3.1.2 Cáp trong thang máng cáp trục đứng

Với cáp đi đứng:
- Phải có biện pháp giữ cáp để trọng lượng cáp không dồn vào đầu đấu nối phía dưới.
- Kẹp cáp phải chịu được lực kéo do trọng lượng đoạn cáp bên dưới.
- Cần bố trí điểm giữ cáp phù hợp với đường kính, khối lượng và cấu tạo cáp.
- Đặc biệt chú ý cáp đi đứng dài, cáp lớn và cáp có giáp thép.
3.2 IEC có quy định khoảng cách buộc cáp bao nhiêu?
Đây là phần cần phân biệt giữa yêu cầu của tiêu chuẩn và khoảng cách bố trí thực tế.
IEC không đưa ra một bảng khoảng cách buộc cáp chung áp dụng cho mọi trường hợp. Khoảng cách phải căn cứ vào hướng lắp đặt, đặc tính cáp, yêu cầu giữ cáp và hướng dẫn của nhà sản xuất.
Có thể tham khảo cách bố trí thực tế dưới đây khi thiết kế sơ bộ:
| Vị trí lắp đặt | Khoảng cách tham khảo |
| Cáp đi ngang trên máng cáp | 1m – 2m |
| Cáp đi đứng trên thang cáp | 0.5m – 1.5m |
| Cáp lớn, nặng | Cần tính toán riêng |
| Cáp tại vị trí chuyển hướng | Bố trí điểm giữ gần vị trí chuyển hướng |
| Cáp một lõi chịu lực ngắn mạch | Theo tính toán lực và thử nghiệm kẹp |
Lưu ý: Các khoảng cách trong bảng là kinh nghiệm bố trí sơ bộ, không phải trị số bắt buộc của IEC.
3.3 Tránh chèn ép:
- Không được siết dây thít quá chặt làm biến dạng lớp vỏ và cấu trúc cách điện bên trong của cáp.
4. Yêu cầu về khoảng cách giá đỡ và phụ kiện chuyển hướng
Đối với hệ thống thang cáp, máng cáp và khay cáp, cần phân biệt:
- Khoảng cách giữa các giá đỡ (support span).
- Vị trí đặt giá đỡ tại co, tê, giao chữ thập, đoạn lên xuống.
- Khả năng chịu tải của phụ kiện chuyển hướng.
- Khoảng cách giá đỡ khi thang máng đổi hướng hoặc thay đổi cao độ.
IEC 61537 là tiêu chuẩn chính, nhưng không quy định một khoảng cách giá đỡ cố định áp dụng cho tất cả thang máng cáp. Khoảng cách phải dựa trên tải trọng, độ võng cho phép, kết cấu sản phẩm và kết quả thử nghiệm.
4.1 Khoảng cách quang treo/giá đỡ (Supports):
Tiêu chuẩn yêu cầu nhà sản xuất phải cung cấp thông tin để lắp đặt an toàn, bao gồm:
- Khoảng cách giá đỡ tối đa cho phép.
- Vị trí và kiểu mối nối trong nhịp giữa hai giá đỡ.
- Tải trọng làm việc an toàn SWL của đoạn thang/máng.
- Tải trọng SWL của mối nối.
- Tải trọng cho phép của giá đỡ và phụ kiện đỡ.
4.1.1 Cách hiểu khoảng cách giá đỡ

Khoảng cách giữa hai giá đỡ được gọi là span, ký hiệu \(L\).
Ví dụ:
- L = 1,5 m: khoảng cách giữa hai giá đỡ là 1,5 m.
- L = 2 m: khoảng cách giữa hai giá đỡ là 2 m.
Cùng một sản phẩm, tải trọng cho phép có thể khác nhau theo từng span. Vì vậy, không thể công bố SWL 100 kg/m mà không xác định khoảng cách giá đỡ tương ứng.
4.1.2 Vị trí giá đỡ tại phụ kiện co, tê, chữ thập
Đây là phần được quy định rõ về thử nghiệm trong IEC 61537:2023.
| Phụ kiện | Yêu cầu |
|---|---|
| Co 90° (horizontal bend) | Xác định SWL trong điều kiện lắp đặt thử nghiệm |
| Tê ngang (equal tee) | Xác định SWL |
| Chữ thập (equal cross) | Xác định SWL |
| Co đứng lên/xuống | Phải xem xét điều kiện lắp đặt và hỗ trợ phù hợp |
| Phụ kiện cần giá đỡ riêng | Lắp theo hướng dẫn của nhà sản xuất |
Tại Điều 10.7, IEC quy định thử tải SWL cho các phụ kiện co 90°, tê và chữ thập khi lắp nằm ngang, không có giá đỡ trực tiếp bên dưới phụ kiện.
4.1.3 Bố trí giá đỡ thực tế tại co và tê
Nguyên tắc bố trí:
- Đặt giá đỡ gần các đầu ra/vào của co, tê để giảm mômen uốn tác dụng lên phụ kiện.
- Tránh để phụ kiện chịu toàn bộ tải trọng của đoạn thang máng dài mà không có hỗ trợ.
- Với co đứng, cần xem xét lực kéo do trọng lượng cáp.
- Nếu phụ kiện không được thử nghiệm với tải trọng khi không có giá đỡ trực tiếp, phải bổ sung giá đỡ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Bán kính co phải phù hợp với bán kính uốn tối thiểu của cáp.
Khoảng cách hỗ trợ gần phụ kiện cần được quy định trong tài liệu lắp đặt của sản phẩm. Một số hướng dẫn nhà sản xuất sử dụng khoảng cách khoảng 300–600 mm tính từ đầu phụ kiện, nhưng đây không phải khoảng cách bắt buộc chung của IEC.
4.2 Bán kính uốn cong (Bending Radius):
Trong hệ thống thang máng cáp, cần phân biệt hai loại bán kính uốn:
- Bán kính uốn của cáp điện (Minimum bending radius): Bán kính nhỏ nhất cho phép khi uốn cáp, nhằm tránh làm hỏng ruột dẫn, lớp cách điện hoặc lớp giáp.
- Bán kính cong của phụ kiện thang máng cáp (Cable tray bend radius): Bán kính của co ngang, co đứng, đoạn chuyển hướng thang máng, được lựa chọn sao cho phù hợp với cáp đi bên trong.
Hai loại này liên quan với nhau nhưng không cùng một quy định.
4.2.1 IEC 61537 quy định gì về bán kính cong phụ kiện?
Theo IEC 61537:2023, Điều 8 – Dimensions:
Nhà sản xuất hoặc đơn vị chịu trách nhiệm cung cấp hệ thống phải công bố:
Minimum internal radius of fittings available for the accommodation of cables.
Nghĩa là phải công bố bán kính trong nhỏ nhất của phụ kiện thang máng cáp có sẵn để bố trí cáp.
Đây là yêu cầu công bố kích thước sản phẩm. IEC không quy định mọi co phải có bán kính R300, R600 hay R900.
Bán kính co thang máng phải được lựa chọn theo cáp lớn nhất sử dụng trong hệ thống. Nếu cáp yêu cầu bán kính uốn tối thiểu 600 mm thì không nên dùng phụ kiện có bán kính nhỏ hơn 600 mm.
4.2.2 Tiêu chuẩn quy định bán kính uốn của cáp điện
Tiêu chuẩn liên quan là:
- IEC 60364-5-52: yêu cầu lựa chọn và lắp đặt hệ thống đi dây.
- IEC 60502-1 / IEC 60502-2: cáp điện lực có cách điện đùn, điện áp tương ứng.
- IEC 60228: quy định ruột dẫn cáp, không phải tiêu chuẩn chính quy định bán kính uốn cáp.
Bán kính uốn tối thiểu thực tế phải theo tiêu chuẩn sản phẩm cáp và hướng dẫn nhà sản xuất. Không nên áp dụng một hệ số chung cho tất cả cáp.
4.2.3 Bán kính co thang máng nên thiết kế thế nào?
Có thể sử dụng nguyên tắc thiết kế sơ bộ:
\[ R_{\text{co máng}} \geq R_{\text{uốn tối thiểu của cáp lớn nhất}} \]
Ví dụ minh họa:
| Cáp có bán kính uốn tối thiểu | Bán kính co máng nên chọn |
|---|---|
| 150 mm | R150 trở lên |
| 300 mm | R300 trở lên |
| 450 mm | R450 trở lên |
| 600 mm | R600 trở lên |
Đây là nguyên tắc chọn sơ bộ, không phải bảng bán kính bắt buộc trong IEC. Cần xác định rõ bán kính trong của phụ kiện và bán kính thực tế tại đường đi của cáp.
Khi thiết kế và đặt hàng cần xác định rõ để yêu cầu nhà sản xuất.
Lưu ý quan trọng: Bán kính cong càng lớn thì giá thành càng cao.
5. Kiểm tra trước khi đưa vào vận hành
Có hai tiêu chuẩn cần phân biệt:
- IEC 61537:2023: Kiểm tra, thử nghiệm và đánh giá hệ thống thang máng cáp.
- IEC 60364-6:2016: Kiểm tra ban đầu toàn bộ hệ thống điện trước khi đóng điện đưa vào sử dụng.
IEC 60364-6 quy định việc kiểm tra ban đầu (Initial Verification), bao gồm kiểm tra trực quan, thử nghiệm và lập báo cáo. Kiểm tra phải được thực hiện trước khi đưa hệ thống vào vận hành.
5.1 Kiểm tra cơ khí
Đây là các nội dung cần kiểm tra tại công trường:
| Hạng mục | Nội dung kiểm tra |
|---|---|
| Giá đỡ | Đúng chủng loại, khoảng cách và khả năng chịu tải |
| Liên kết | Bulông, đai ốc, mối nối được siết chặt |
| Mối nối thang máng | Không lỏng, không có khe hở bất thường |
| Co, tê, chữ thập | Lắp đúng hướng, không biến dạng |
| Độ võng | Không vượt giới hạn thiết kế/SWL |
| Bề mặt | Không có cạnh sắc gây hỏng vỏ cáp |
| Chống ăn mòn | Lớp mạ, lớp sơn không bị hư hỏng nghiêm trọng |
| Nắp máng | Lắp chắc chắn, không gây cản trở cáp |
| Tiếp địa | Có đầy đủ liên kết PE theo thiết kế |
5.2 Kiểm tra điện và nối đất bảo vệ
Theo IEC 60364-6:2016, Điều 6.4.2 và 6.4.3, cần thực hiện các phép kiểm tra sau khi phù hợp với phạm vi công trình:
| Hạng mục | Phương pháp kiểm tra |
|---|---|
| Tính liên tục điện | Đo điện trở liên tục của dây PE và các liên kết bảo vệ |
| Điện trở cách điện | Đo cách điện của hệ thống dây dẫn điện |
| Cực tính | Kiểm tra đấu nối đúng cực |
| Bảo vệ tự động ngắt nguồn | Kiểm tra điều kiện tác động của thiết bị bảo vệ |
| RCD/RCBO | Kiểm tra hiệu quả bảo vệ chống dòng rò |
| Thứ tự pha | Kiểm tra thứ tự pha nếu có |
| Thử nghiệm chức năng | Kiểm tra hoạt động của thiết bị và hệ thống |
Các phép thử này được quy định trong Điều 6.4.3 của IEC 60364-6.
6. Những tiêu chuẩn nên đưa vào bộ tài liệu kỹ thuật
| Tiêu chuẩn | Phạm vi |
|---|---|
| IEC 61537:2023 | Thang máng cáp |
| IEC 60364-6:2016 | Kiểm tra trước vận hành |
| IEC 60364-5-54 | Nối đất và dây PE |
| IEC 60364-4-41 | Bảo vệ chống điện giật |
| IEC 60204-1 | An toàn điện máy móc, nếu thuộc phạm vi áp dụng |

